Ανδρολογία

Ανδρική υπογονιμότητα: βρίσκουμε την αιτία πριν επιλέξουμε τη λύση.

Η σωστή διάγνωση προηγείται της θεραπείας.

Η ανδρική γονιμότητα δεν κρίνεται από έναν αριθμό. Χρειάζεται σωστή ερμηνεία του σπερμοδιαγράμματος, κλινική εξέταση και στοχευμένος ορμονικός ή γενετικός έλεγχος, πάντα σε συνδυασμό με τα δεδομένα της συντρόφου.

01Ενότητα

Το ανδρικό αίτιο είναι συχνό—και δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει λύση

Ανδρικός παράγοντας εντοπίζεται περίπου στα μισά ζευγάρια που δυσκολεύονται να πετύχουν εγκυμοσύνη, μόνος ή μαζί με γυναικείο παράγοντα. Η διερεύνηση αρχίζει συνήθως μετά από 12 μήνες τακτικών επαφών χωρίς αντισύλληψη και νωρίτερα όταν υπάρχει γνωστός παράγοντας κινδύνου ή περιορισμένος αναπαραγωγικός χρόνος.

02Έλεγχος

Τι περιλαμβάνει η σωστή διερεύνηση

Ιστορικό και κλινική εξέταση

Κρυψορχία, λοιμώξεις, τραύμα ή συστροφή, επεμβάσεις, φάρμακα, αναβολικά, έκθεση σε θερμότητα/τοξικούς παράγοντες, όγκος και σύσταση όρχεων, παρουσία σπερματικών πόρων και κλινική κιρσοκήλη.

Σπερμοδιάγραμμα

Αξιολογούνται όγκος εκσπερμάτισης, συνολικός αριθμός, συγκέντρωση, κινητικότητα και μορφολογία. Αν το πρώτο αποτέλεσμα είναι παθολογικό, απαιτούνται τουλάχιστον δύο διαδοχικά δείγματα.

Ορμονικός έλεγχος

FSH/LH και ολική τεστοστερόνη είναι βασικά σε ολιγοζωοσπερμία ή αζωοσπερμία. Προλακτίνη και άλλες εξετάσεις ζητούνται ανάλογα με τα ευρήματα.

Στοχευμένος γενετικός έλεγχος

Καρυότυπος και μικροελλείψεις Υ χρωμοσώματος σε σοβαρή ολιγοζωοσπερμία/αζωοσπερμία· CFTR όταν λείπει ο σπερματικός πόρος ή υπάρχει υποψία αποφρακτικού αιτίου.

Υπερηχογράφημα

Δεν αντικαθιστά την εξέταση. Χρησιμοποιείται όταν χρειάζεται να αποσαφηνιστεί όρχις, επιδιδυμίδα, κιρσοκήλη, απόφραξη ή ύποπτο εύρημα.

03Ενότητα

Ποιες αιτίες μπορούν να αντιμετωπιστούν;

  • Κλινική κιρσοκήλη με παθολογικό σπερμοδιάγραμμα και κατάλληλο αναπαραγωγικό χρονικό περιθώριο.
  • Υπογοναδοτροπικός υπογοναδισμός, όπου η σπερματογένεση μπορεί να διεγερθεί με γοναδοτροπίνες.
  • Απόφραξη μετά από λοίμωξη, κάκωση, επέμβαση ή βαζεκτομή—με μικροχειρουργική αποκατάσταση ή λήψη σπέρματος.
  • Διαταραχές εκσπερμάτισης και επιλεγμένες λοιμώξεις/φλεγμονές.
  • Αναβολικά και εξωγενής τεστοστερόνη, κάπνισμα, παχυσαρκία, υπερβολικό αλκοόλ και ορισμένες γοναδοτοξικές εκθέσεις.
04Έλεγχος

Από τη διάγνωση στη θεραπεία

Η θεραπεία δεν είναι ίδια για όλους. Μπορεί να περιλαμβάνει παρακολούθηση και βελτιστοποίηση παραγόντων κινδύνου, φαρμακευτική διέγερση σε συγκεκριμένη ορμονική ανεπάρκεια, διόρθωση κλινικής κιρσοκήλης, μικροχειρουργική αποκατάσταση απόφραξης ή συνεργασία με μονάδα υποβοηθούμενης αναπαραγωγής για IUI, IVF ή ICSI.

Κιρσοκήλη

Η κιρσοκήλη δεν χειρουργείται επειδή απλώς φαίνεται σε υπέρηχο. Θεραπεία συζητείται όταν είναι κλινικά ψηλαφητή, το σπερμοδιάγραμμα είναι παθολογικό και δεν υπάρχει καλύτερη εξήγηση, λαμβάνοντας υπόψη το ωοθηκικό απόθεμα και τον χρόνο του ζευγαριού. Η τεχνική αναλύεται σε ξεχωριστή σελίδα.

Αποφρακτική αζωοσπερμία

Όταν η παραγωγή σπέρματος διατηρείται αλλά υπάρχει απόφραξη, μπορεί να επιλεγεί μικροχειρουργική αποκατάσταση ή λήψη σπέρματος από επιδιδυμίδα/όρχι για ICSI. Η επιλογή εξαρτάται από την αιτία, τη διάρκεια της απόφραξης και τα δεδομένα της συντρόφου.

Μη αποφρακτική αζωοσπερμία και micro-TESE

Στη μη αποφρακτική αζωοσπερμία η παραγωγή μπορεί να υπάρχει μόνο σε μικρές εστιακές περιοχές. Η micro-TESE χρησιμοποιεί χειρουργικό μικροσκόπιο για στοχευμένη αναζήτηση διατεταμένων σπερματικών σωληναρίων, με στόχο την ανεύρεση σπερματοζωαρίων για ICSI και τον περιορισμό της αφαίρεσης ιστού.

  • Η διάγνωση αζωοσπερμίας επιβεβαιώνεται σε δύο δείγματα μετά από φυγοκέντρηση.
  • Προηγούνται ορμονικός, γενετικός και υπερηχογραφικός έλεγχος.
  • Πλήρεις μικροελλείψεις AZFa/AZFb σημαίνουν μηδενική πιθανότητα ανεύρεσης και αποκλείουν τη χειρουργική λήψη.
  • Η FSH ή ο όγκος του όρχεως δεν προβλέπουν με βεβαιότητα το αποτέλεσμα.
  • Δεν υπάρχει εγγύηση ανεύρεσης σπέρματος· απαιτείται προσυμφωνημένο πλάνο με το εργαστήριο εμβρυολογίας.

Διατήρηση γονιμότητας και κρυοσυντήρηση

Η κρυοσυντήρηση σπέρματος πρέπει να συζητείται πριν από ογκολογικές θεραπείες, γοναδοτοξική αγωγή ή επέμβαση που μπορεί να επηρεάσει την παραγωγή ή την εκσπερμάτιση. Όταν δεν υπάρχουν σπερματοζωάρια στην εκσπερμάτιση, το πλάνο διατήρησης γονιμότητας εξατομικεύεται μαζί με τον ουρολόγο και το εργαστήριο εμβρυολογίας.

05Προσοχή

Εξετάσεις που δεν χρειάζονται όλοι

Ο κατακερματισμός DNA σπέρματος, οι καλλιέργειες, τα αντισπερμικά αντισώματα, ο έλεγχος οξειδωτικού στρες και οι εξειδικευμένες απεικονίσεις δεν αποτελούν αυτόματο «πακέτο». Το SDF έχει θέση κυρίως σε ανεξήγητη υπογονιμότητα, επανειλημμένες αποτυχίες ART ή καθ’ έξιν αποβολές, αφού συνεκτιμηθούν αναστρέψιμοι παράγοντες. Ο έλεγχος ROS παραμένει μη τυποποιημένος και δεν συστήνεται ως εξέταση ρουτίνας.

06Με μια ματιά

Η προσέγγιση με μια ματιά

Κλινική εξέταση

Κλινική κιρσοκήλη

Κρυοσυντήρηση

Γενετικός έλεγχος

Ιατρικό ιστορικό

Ορμονικός έλεγχος

Τρόπος ζωής

Micro-TESE

Σπερμοδιάγραμμα

Υπερηχογράφημα

07Απαντήσεις

Συχνές ερωτήσεις

Όχι. Οι παράμετροι μεταβάλλονται και καμία μεμονωμένη τιμή δεν προβλέπει μόνη της τη δυνατότητα εγκυμοσύνης.

Αν το πρώτο είναι φυσιολογικό, μπορεί να επαρκεί. Αν είναι παθολογικό, επιβεβαιώνεται με τουλάχιστον δεύτερο δείγμα σε σωστές συνθήκες.

Δεν υπάρχει καθολικό σχήμα με αποδεδειγμένο όφελος για κάθε άνδρα. Προηγείται διάγνωση και διόρθωση συγκεκριμένων παραγόντων.

Όχι χωρίς εξειδικευμένο σχεδιασμό. Η εξωγενής τεστοστερόνη μπορεί να μειώσει σημαντικά ή να μηδενίσει την παραγωγή σπέρματος.

Όχι. Υποκλινική κιρσοκήλη ή φυσιολογικό σπερμοδιάγραμμα δεν αποτελούν ένδειξη θεραπείας για γονιμότητα.

Η micro-TESE γίνεται με χειρουργικό μικροσκόπιο και αποτελεί την προτιμώμενη τεχνική λήψης σε μη αποφρακτική αζωοσπερμία.

Το ενδεχόμενο συζητείται πριν από το χειρουργείο και διαμορφώνεται εναλλακτικό αναπαραγωγικό πλάνο μαζί με τη μονάδα υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

Τεκμηρίωση

  • EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health — Male Infertility, 2026.
  • AUA/ASRM Diagnosis and Treatment of Infertility in Men Guideline, amended 2024.
  • WHO Laboratory Manual for the Examination and Processing of Human Semen, 6th edition, 2021.

Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση. Ιατρική ανασκόπηση: [ημερομηνία].

Εξατομικευμένη φροντίδα

Το επόμενο βήμα είναι μία σωστή αξιολόγηση.

Η σωστή διάγνωση προηγείται της θεραπείας.