Ανδρολογία

TRT με ιατρική ένδειξη — όχι θεραπεία ενός εργαστηριακού αριθμού.

Δεν θεραπεύουμε έναν αριθμό. Θεραπεύουμε τεκμηριωμένο υπογοναδισμό.

Η τεστοστερόνη επηρεάζει τη σεξουαλική επιθυμία, τη σύσταση σώματος, την οστική υγεία, την αιμοποίηση και την ευεξία. Τα συμπτώματα όμως δεν είναι ειδικά. Για να διαγνωστεί υπογοναδισμός πρέπει να συνυπάρχουν συμβατά συμπτώματα και σταθερά χαμηλές τιμές σε σωστά ληφθέντα πρωινά δείγματα.

01Ενότητα

Συμπτώματα που έχουν μεγαλύτερη διαγνωστική βαρύτητα

Μειωμένη σεξουαλική επιθυμία και λιγότερες πρωινές στύσεις.
Στυτική δυσλειτουργία, ιδιαίτερα μαζί με μειωμένη libido.
Μειωμένη μυϊκή μάζα/δύναμη και αυξημένο σωματικό λίπος.
Υπογονιμότητα, μικρότεροι όρχεις ή γυναικομαστία.
Χαμηλή οστική πυκνότητα, ανεξήγητη αναιμία ή κατάγματα χαμηλής βίας.

Κόπωση, κακή διάθεση και δυσκολία συγκέντρωσης είναι συχνά αλλά μη ειδικά. Μπορεί να σχετίζονται με ύπνο, παχυσαρκία, άγχος, κατάθλιψη, φάρμακα ή χρόνια νόσο και δεν αρκούν μόνα τους για TRT.

02Έλεγχος

Η σωστή διάγνωση βήμα προς βήμα

Πρώτη ολική τεστοστερόνη πρωινές ώρες, κατά προτίμηση νηστικός και όχι κατά τη διάρκεια οξείας νόσου.
Επιβεβαίωση με δεύτερη πρωινή μέτρηση σε διαφορετική ημέρα πριν από οποιαδήποτε θεραπεία.
SHBG και υπολογιζόμενη ελεύθερη τεστοστερόνη όταν η ολική τιμή είναι οριακή ή υπάρχει παχυσαρκία, γήρανση, ηπατική/θυρεοειδική νόσος ή φάρμακα που αλλάζουν το SHBG.
LH και FSH για διάκριση πρωτοπαθούς από δευτεροπαθή υπογοναδισμό.
Προλακτίνη όταν υπάρχει χαμηλή επιθυμία ή δευτεροπαθής εικόνα· διερεύνηση υπόφυσης σε σοβαρή ανεπάρκεια, υπερπρολακτιναιμία, κεφαλαλγία/οπτικά συμπτώματα ή άλλες ενδείξεις.
Πριν από TRT: γενική αίματος/αιματοκρίτης, πίεση, καρδιαγγειακοί παράγοντες, PSA και αξιολόγηση προστάτη ανά ηλικία/κίνδυνο.

03Θεραπεία

Πότε ενδείκνυται TRT — και τι μπορεί να προσφέρει

TRT συζητείται σε άνδρες με επίμονα συμπτώματα και επανειλημμένα χαμηλή τεστοστερόνη, αφού αξιολογηθούν αναστρέψιμα αίτια και οι αντενδείξεις. Ο στόχος είναι η αποκατάσταση σε φυσιολογικό εύρος και η βελτίωση συγκεκριμένων συμπτωμάτων, όχι υπερφυσιολογικές τιμές.

Τι δεν υποσχόμαστε

Εγγυημένη αποκατάσταση στύσης.
Μεγάλη απώλεια βάρους χωρίς αλλαγή τρόπου ζωής.
Bodybuilding αποτέλεσμα ή ασφαλή υπερφυσιολογικά επίπεδα.
Θεραπεία κατάθλιψης, κόπωσης ή γνωστικής δυσκολίας χωρίς άλλη αξιολόγηση.
Παράταση ζωής ή “βιολογική ανανέωση”.

04Θεραπεία

Μορφές TRT: gel ή ενέσεις;

Η επιλογή γίνεται με βάση τρόπο ζωής, προτίμηση, κόστος, κίνδυνο αιματοκρίτη, συμμόρφωση και ανάγκη γρήγορης διακοπής. Δεν δημοσιεύονται δοσολογικά σχήματα στο site.

Compounded pellets / “custom cocktails”

Μη τυποποιημένα implants, compounded σκευάσματα και συνδυασμοί “optimization” δεν προβάλλονται ως ισοδύναμοι με εγκεκριμένα προϊόντα που έχουν προβλέψιμη φαρμακοκινητική και έλεγχο ποιότητας.

05Θεραπεία

TRT και γονιμότητα: το κρίσιμο μήνυμα

Η εξωγενής τεστοστερόνη καταστέλλει GnRH, LH και FSH, μειώνει την ενδοορχική τεστοστερόνη και μπορεί να προκαλέσει σοβαρή ολιγοσπερμία ή αζωοσπερμία. Επομένως, δεν αποτελεί θεραπεία για άνδρα που επιθυμεί παιδί τώρα ή στο άμεσο μέλλον.

Τι μπορεί να συζητηθεί όταν η γονιμότητα έχει προτεραιότητα

Αντιμετώπιση παχυσαρκίας, υπνικής άπνοιας, φαρμάκων και άλλων αναστρέψιμων αιτίων.
Σε επιλεγμένο δευτεροπαθή υπογοναδισμό, θεραπεία με γοναδοτροπίνες υπό εξειδικευμένη παρακολούθηση.
SERMs/aromatase inhibitors μόνο σε συγκεκριμένα off-label σενάρια και όχι ως “TRT για όλους”.
Σπερμοδιάγραμμα και συζήτηση κρυοσυντήρησης όταν η μελλοντική γονιμότητα είναι αβέβαιη.

Η αποκατάσταση της σπερματογένεσης μετά τη διακοπή μπορεί να χρειαστεί μήνες και δεν είναι προβλέψιμη στον ίδιο χρόνο για όλους.

06Έλεγχος

Ποιος δεν πρέπει να ξεκινήσει χωρίς περαιτέρω έλεγχο

Ενεργός καρκίνος προστάτη ή ανδρικού μαστού.
Τωρινή επιθυμία τεκνοποίησης.
Αιματοκρίτης ≥54% ή ανεξήγητη σημαντική ερυθροκυττάρωση.
Μη ελεγχόμενη σοβαρή καρδιακή ανεπάρκεια ή ασταθής καρδιαγγειακή κατάσταση.
Σοβαρή μη θεραπευμένη αποφρακτική υπνική άπνοια.
Σοβαρά συμπτώματα κατώτερου ουροποιητικού ή ύποπτο PSA/εύρημα που χρειάζεται ουρολογική διερεύνηση.
Πρόσφατο μείζον καρδιαγγειακό συμβάν: εξατομικευμένη αναβολή/συνεννόηση με θεράποντα.

Καρδιαγγειακή ασφάλεια χωρίς υπερβολές

Τα σύγχρονα δεδομένα, συμπεριλαμβανομένης της TRAVERSE, δεν έδειξαν αυξημένο κίνδυνο μείζονων καρδιαγγειακών συμβαμάτων με κατάλληλα συνταγογραφημένη TRT σε άνδρες με υπογοναδισμό. Το 2025 η FDA αφαίρεσε το σχετικό boxed warning μετά από ανασκόπηση των δεδομένων, αλλά πρόσθεσε class-wide προειδοποίηση για αύξηση αρτηριακής πίεσης. Αυτό δεν σημαίνει “μηδενικός κίνδυνος”: απαιτείται έλεγχος πίεσης, αιματοκρίτη και συνολικού κινδύνου.

Προστάτης

Η TRT δεν παρουσιάζεται ως αυτόματη αιτία καρκίνου προστάτη. Παρ’ όλα αυτά, ο βασικός έλεγχος και η παρακολούθηση PSA/κλινικής εικόνας είναι υποχρεωτικά, με διακοπή και ουρολογική αξιολόγηση όταν εμφανιστεί ύποπτη μεταβολή.

07Θεραπεία

Follow-up: η TRT είναι πρόγραμμα, όχι συνταγή

Αν τα αρχικά συμπτώματα δεν βελτιώνονται παρά τη σωστή επίτευξη φυσιολογικών επιπέδων, επανεξετάζουμε τη διάγνωση και τη σκοπιμότητα συνέχισης — δεν αυξάνουμε μηχανικά τη δόση.