Μην ερμηνεύετε μία τιμή PSA χωρίς το κλινικό της πλαίσιο.
Η εξέταση PSA αποτελεί βασικό εργαλείο για την αξιολόγηση της υγείας του προστάτη και την έγκαιρη ανίχνευση ανδρών που μπορεί να χρειάζονται περαιτέρω έλεγχο. Μία αυξημένη τιμή δεν σημαίνει απαραίτητα καρκίνο και δεν πρέπει να αξιολογείται απομονωμένα.
Όχι αποκλειστικά δείκτης καρκίνου.
Προηγείται συνολική εκτίμηση κινδύνου και, όπου ενδείκνυται, mpMRI.
Χρησιμοποιείται όταν ο αρχικός κίνδυνος δικαιολογεί περαιτέρω διερεύνηση.
Το ειδικό προστατικό αντιγόνο είναι πρωτεΐνη που παράγεται φυσιολογικά από τον προστάτη. Μικρή ποσότητα περνά στο αίμα και μετριέται με μία απλή αιματολογική εξέταση.
Το PSA είναι δείκτης του προστάτη — όχι αποκλειστικά δείκτης καρκίνου.
Καλά ενημερωμένοι άνδρες χωρίς πρόσθετους παράγοντες κινδύνου.
Άνδρες με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου προστάτη σε ηλικία κάτω των 60 ετών, ή άνδρες αφρικανικής καταγωγής.
Φορείς παθογόνου μετάλλαξης BRCA2.
Η συνέχιση ή διακοπή του ελέγχου εξαρτάται από το προσδόκιμο ζωής, τη γενική κατάσταση και τις προτιμήσεις του άνδρα.
Αποφυγή για περίπου 48 ώρες πριν από τη μέτρηση.
Ενεργή ουρολοίμωξη, προστατίτιδα, επίσχεση ούρων ή πρόσφατη ουρολογική παρέμβαση.
Η μέτρηση προγραμματίζεται στον κατάλληλο χρόνο από τον ουρολόγο.
Για συγκρίσιμες επαναληπτικές μετρήσεις, προτιμάται ίδιο εργαστήριο.
Συνήθως δεν προκαλεί κλινικά σημαντική μεταβολή του PSA.
Η έντονη ποδηλασία μπορεί να αποφεύγεται προληπτικά πριν από τη μέτρηση, χωρίς αυτό να αποτελεί απόλυτο κανόνα.
Μεγαλύτερος αδένας μπορεί να παράγει περισσότερο PSA.
Η φλεγμονή μπορεί να προκαλέσει έντονη αλλά παροδική αύξηση.
Μπορεί να αυξήσει το PSA, αλλά η τιμή μόνη της δεν επιβεβαιώνει ούτε αποκλείει τη διάγνωση.
Ιδίως όταν συμμετέχει ο προστάτης, μπορεί να αλλοιώσει προσωρινά τη μέτρηση.
Η οξεία κατακράτηση μπορεί να αυξήσει παροδικά το PSA.
Βιοψία και ορισμένες ουρολογικές παρεμβάσεις επηρεάζουν τη χρονική στιγμή της εξέτασης.
Η τιμή επιβεβαιώνεται στο σωστό κλινικό πλαίσιο. Σε ασυμπτωματικούς άνδρες με PSA 3–10 ng/ml, μπορεί να προηγηθεί επανάληψη πριν από πρόσθετες εξετάσεις.
Ιστορικό, δακτυλική εξέταση, προηγούμενες τιμές, μέγεθος προστάτη, PSA density, οικογενειακό ιστορικό και συνολικός κίνδυνος.
Όταν υπάρχει ένδειξη, η mpMRI βοηθά στην ανίχνευση ύποπτων περιοχών και στον σχεδιασμό βιοψίας. Δεν χρησιμοποιείται ως αρχικό screening για όλους.
Αρνητική ή αμφίβολη MRI αξιολογείται μαζί με το PSA density και το ιστορικό. Άλλοι άνδρες παρακολουθούνται και άλλοι χρειάζονται βιοψία.
Η MRI συνδυάζεται με υπερηχογράφημα σε πραγματικό χρόνο για στοχευμένη και, όπου ενδείκνυται, πρόσθετη δειγματοληψία.
Η απόφαση βασίζεται στο ISUP Grade Group, την έκταση, το PSA, την απεικόνιση, τη γενική υγεία και τις προτεραιότητες του ασθενούς.
Είτε δεν γίνει βιοψία είτε επιλεγεί θεραπεία, καθορίζεται εξατομικευμένο πρόγραμμα επανελέγχου.
Η βιοψία δεν αποτελεί αυτόματο επόμενο βήμα κάθε αυξημένου PSA. Το PSA velocity δεν χρησιμοποιείται μόνο του ως κριτήριο — η εκτίμηση βασίζεται στον συνολικό κίνδυνο, στο PSA density, στη μαγνητική, στην εξέταση και στο ιστορικό.
Όχι. Πολλές καλοήθεις ή παροδικές καταστάσεις μπορούν επίσης να το αυξήσουν.
Όχι απαραίτητα. Προηγείται συνολική εκτίμηση κινδύνου και, όταν ενδείκνυται, mpMRI.
Όχι πλήρως. Η τιμή ερμηνεύεται μαζί με την κλινική εικόνα και τους παράγοντες κινδύνου.
Ναι. Οι αναστολείς 5-άλφα αναγωγάσης, όπως φιναστερίδη και ντουταστερίδη, μειώνουν την τιμή και πρέπει να δηλώνονται.
Το διάστημα εξαρτάται από την αρχική τιμή, την ηλικία, τον κίνδυνο και τις οδηγίες του ουρολόγου.
Μην ερμηνεύετε μία τιμή PSA χωρίς το κλινικό της πλαίσιο.
Η σωστή αξιολόγηση μπορεί να εντοπίσει έγκαιρα τους άνδρες που χρειάζονται περαιτέρω έλεγχο, αποφεύγοντας παράλληλα άσκοπες εξετάσεις και βιοψίες.
